News

Salı
Mart, 5
More

    Oğuzlar ve Oğuz Boyları Hakkında Bilgiler

    Featured in:

    Oğuzlar

    Oğuzlar, tarihi Türk halklarının önemli bir bölümünü oluşturan bir Türk boyudur. Oğuzlar, Orta Asya’nın bozkır alanlarında yaşamış ve zamanla farklı kollar halinde ayrılarak farklı bölgelere göç etmişlerdir. Oğuzlar, Türk tarihinde önemli bir rol oynamış ve çeşitli Türk devletlerinin kurulmasına katkıda bulunmuşlardır.

    Oğuzlar’ın tarih boyunca farklı dönemlerde farklı kolları ortaya çıkmıştır. Bu kollar arasında en önemlileri Kayı, Bayat, Yazır, Yıva, Avşar, Kınık, Çavuldur gibi boylardır. Bu boylar, tarihi Türk devletlerinde etkili olmuş ve Oğuzlar, Selçuklu Devleti’nin kuruluşunda ve Osmanlı Devleti’nin oluşumunda belirleyici bir rol oynamışlardır.

    Oğuzlar, aynı zamanda Türk kültüründe önemli bir yere sahip olan Oğuz Kağan destanıyla da tanınır. Oğuz Kağan destanı, Oğuzların efsanevi lideri Oğuz Kağan’ın yaşamını ve mücadelelerini anlatan bir destandır.

    Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Gazi’nin de Oğuz soyundan geldiği düşünülsede aslında oğuz boyundan değillerdir.

    Oğuzlar’ın bu şekilde Türk tarihindeki etkileri ve önemi oldukça büyüktür. Ancak, Oğuzlar hakkında daha fazla bilgi almak için tarih kaynaklarına ve araştırmalara başvurmak önemlidir, çünkü tarihi bilgiler zaman içinde değişebilir ve güncellenebilir.

    Oğuz Boyları

    Saltuknâme
    Saltuknâme

    Oğuzlar, tarih boyunca farklı boylara ayrılmış bir Türk boyu olup, bu boylar zaman içinde farklı yönlere göç ederek kendi yollarını izlemişlerdir. Oğuz boyalarının tam listesi, tarihsel ve coğrafi değişkenliklere bağlı olarak zaman içinde farklı kaynaklarda farklılıklar gösterebilir. Ancak genel olarak Oğuz boyalarının bazıları şunlardır:

    Boz Oklar

    Gün Han Oğulları

    Boyun adıAnlamıSembolü
    KayıMuhkemŞahin
    BayatDevletli ve nimeti bolŞahin
    AlkaravlıNereye varsa başarı gösterirŞahin
    Kara-EvliKara çadırlıŞahin

    Ay Han Oğulları

    Boyun adıAnlamıSembolü
    YazırÇok ülkeye hakimKartal
    DöğerToplanmak içinKartal
    DodurğaÜlke almak ve hanlık yapmakKartal
    YaparlıMisk kokuluKartal

    Yıldız Han Oğulları

    Boyun adıAnlamıSembolü
    AvşarÇevik ve vahşi hayvan avına hevesliTavşancıl
    KızıkKuvvetli, yasakta ciddiTavşancıl
    Beg DiliBüyükler gibi azizTavşancıl
    KarkınÇok ve doyuran aşTavşancıl

    Üç Oklar

    Gök Han Oğulları

    Boyun adıAnlamıSembolü
    BayındırDaima nimetle dolu olan yerAkdoğan
    Beçeneİyi çalışır, gayret gösterirAkdoğan
    ÇavuldurŞerefli, ünü yaygınAkdoğan
    ÇebniNerede yağı görürse hemen savaşırAkdoğan

    Dağ Han Oğulları

    Boyun adıAnlamıSembolü
    SalurNereye varsa kılıç ve çomağı iş görürDal
    EymürSon derece iyi ve zenginDal
    Ala YuntlıHayvanları iyiDal
    ÜregirDaima iyi iş ve düzen kurucuDal

    Deniz Han Oğulları

    Boyun adıAnlamıSembolü
    Yigdirİyilik, büyüklük, yiğitlikÇakır
    BügdüzHerkese tevazu gösterir ve hizmet ederÇakır
    YıvaDerecesi hepsinden üstünÇakır
    KınıkNerede olsa azizdir (Atatürk bu boydandır)Çakır

    Yazıcızāde ʿÂlì’nin, Tevârih-i Âl-i Selçuk adındaki eserinde Oğuz boyları;

    Sağ Kol;Gün Ḫan, Ay Ḫan, Yılduz Ḫan

    Ḵayı, Bayat, Yazur, Döger, Ușar (Avşar), Ḳayzıḳ (Kızık), Alḳaövli, Ḳaraövlü, Davdarḡa (Dodurğa), Yaparlu, Bigdeli, Ḳarḳın.

    Sol Kol;Gök Ḫan, Ṯaḳ Ḫan, Dingiz Ḫan

    Payındur (Bayındur), Becene (Biçene), Salur, İgdür, Bügdüz, Çavundur, Cibini (Çepni), Alayundlu, Evdagir (Üregir), Yıva, Ḳınuḳ.

    Anadolu’da bugünkü söylenişe göre Oğuz boylarının adları:

    Boz-oklarKayı, Bayat, Kara-Evli, Ak-Evli, Yazır, Döğer, Dodurğa, Avşar, Kızık, Beğ-Dili, Karkın.

    Üç-oklar : Bayındır, Peçenek (Beçenek), Çavundur, Çepni, Salur (salır), Eymir, Alayuntlu, Yüreğir, İğdir, Büğdüz, Kınık.

    Oğuz Boylarının Simgeleri

    Damga-sembol (ongun) olarak sıkça kullanılan kartal, kudret ve kuvvetin temsilcisidir. Göksel hâkimiyeti, yükseklerde uçabildiği için yaratıcı’ya yakın oluşu ve insanlar arasında olan hadiseleri yaratıcı’ya haber verdiğine inanılması dolayısıyla kutsal sayılmıştır.

    Eski Oğuzca’da “ongun” kelimesi “totem” anlamındadır. Macar dilbilimci László Rásonyi Ongun’un Türkçe bir kelime olduğunu, Abdülkadir İnan ise Moğolca kökenli olduğunu ifade eder. 

    Bahaeddin Ögel de “ongun” kelimesinin aslının Moğolca olduğuna katılırken Türkçesinin de “kök-menşe” anlamındaki “töz” olduğuna işaret eder. Oğuz destanlarına göre, her boyun bir kuş sembolü vardır.

    Doğu Göktürk Devleti
    Doğu Göktürk Devleti

    Bu kuşlar da genel olarak yırtıcı kuşlardan seçilmiştir. Moğol tarihçisi Reşideddin Fazlullah, bu kuşlara Ongon deyimini kullanmış ve bu suretle deyim günümüze kadar ulaşmıştır.

    Ebulgazi Bahadır Han’ın Şecere-i Türk eserine göre: Salur boyununki kartal, Dodurğa boyunun kızıl kartal, ve Kınık boyunun da ak kartal’dır. 

    Kartal, Altay mitolojisinde en büyük Tanrı sayılan Ülgen’in yedi oğlundan biridir.

    1. Kınık boyu : cürre karcığay, yani çakırdoğanın erkeği (Farsça cürre = kuşların erkeği)
    2. Kayı boyu : sungur (Reşideddin Fazlullah’ın listesinde şahin’dir.), yani şahinlerin en büyüğü olan akdoğan.
    3. Bayındır boyu : laçin (Reşideddin Fazlullah’ın listesinde şahin’dir), gezgin şahin.
    4. Yıva boyu : tuygun, yani yaşlı erkek çakırdoğan. Prof. Bazin Özbekçedeki karşılığını bulmuştur: kari erkek karcıyağ.
    5. Salur boyu : bürgüt, yani kral kartal.
    6. Afşar boyu : çure-laçin, yani erkek Bayağı doğan falco peregrinus.
    7. Begtili boyu : bahri, yani pandion haliaetos, yani küçük balıkçıl kartal ya da balık-kartal.
    8. Büğdüz boyu : italyu (tam olarak köpekleri alan anlamındadır), yani falco lanarius (Rusçada balaban), av için yetiştirilen dişi ya da kutsal doğan.
    9. Bayat boyu : ükü, yani grandük.
    10. Yazır boyu : turumtay (Reşîdüddîn Fazlullah’ın listesinde çakır’dır.), yani bozdoğan (Falco columbarius aesalon).
    11. Eymür boyu : adı bilinmeyen bu kuşa isperi, falco subbuteo, yani delicedoğan denebilir.
    12. Karabölük boyu: küyenek sarı, yani küçük sarı kerkenez (küye’nin nek’le kısaltılmışı).
    13. Alkaevli boyu : küyenek, yani kerkenez.
    14. İğdir boyu : karcığayfalco columbarius, yani çakırdoğan.
    15. Üreğir boyu : biku, yani gecekuşu.
    16. Tudırka boyu: kızıl karcığay, yani kızıl çakırdoğan.
    17. Ulayundluğ boyu : yağalbayfalco vespertinus, yani gece çakırdoğanı.
    18. Tüger boyu : küçügen, yani kuzuların büyük çakırdoğanı.
    19. Peçenek boyu : ala toğunaklanius exubitor, yani haşarat yiyen boz saksağan.
    20. Çavuldur boyu : buğdayınık. Kononov’un bunu Humay olarak yorumlaması yanlıştır. Kırgız halkbiliminde yer alır. Adının buğdaykuşu olduğu düşünülür.
    21. Çepni boyu : humay. Farsça hüma. Bu kez hatayı Ebulgazi Bahadur Han yapmıştır. Gerçekte ongun’ları kumay, yani kar çakırdoğanı.
    22. Çarukluğ boyu : sarı karcığay, yani sarı çakırdoğan.

    Sosyal Medya

    Son Yazılar

    - Advertisement - spot_imgspot_img

    Diğer Makaleler

    Epistemik Gerekçelendirme

    Bilgi edinmenin ve inançlarımızı desteklemenin temel bir unsuru olan epistemik gerekçelendirme, düşüncelerimizi ve iddialarımızı haklı çıkarmak için...

    Entomoloji nedir

    Entomoloji, böcekleri inceleyen bir bilim dalıdır. Böcekler, dünya üzerindeki en çeşitli ve başarılı canlı gruplarından birini oluşturur....

    Endokrinoloji nedir

    Endokrinoloji, vücuttaki endokrin sistemle ilgili sorunları teşhis eden ve tedavi eden tıbbi bir uzmanlık alanıdır. Endokrin sistem,...

    Anglikan Kilisesi Neden Kuruldu

    Anglikan Kilisesi, İngiltere'de reformasyon döneminde ortaya çıkan bir kilise olarak tarihe geçmiştir. 16. yüzyılda İngiltere'de Katolik Kilisesi'nin...

    Endüksiyon nedir

    Endüksiyon, fiziksel prensiplere dayanan ve modern teknolojinin temelini oluşturan bir fenomen olarak karşımıza çıkar. Elektrik akımının manyetik...

    Elektromanyetizma nedir

    Elektromanyetizma, doğada bulunan ve günlük yaşamımızı derinden etkileyen önemli bir fiziksel fenomeni ifade eder. Bu fenomen, elektrik...