Karamanlı Türkçesi Bir Şiir: SITA (ΣΙΤΑ)


‘Gerçi Rum isek de, Rumca bilmez Türkçe söyleriz’ 

Karamanlı Türkçesi; Türkçe’nin Yunan harfleri ile gösterildiği yazı sistemidir. Örnekleri ülkemizin pek çok yerinde görülmekle beraber özellikle İç ve Batı Anadolu bölgelerimizde çok sayıda Karamanlı Türkçesi ile yazılmış mezar taşı, kitabe v.b. materyal bulunmaktadır. Karamanlı Türkçesi’ni konuşan Karamanlı Türkleri – Rumları ve kökenleri hakkında, gerek Türkiye‘de gerekse Yunanistan‘da çok sayıda çalışma yapılmışsa da meseleyi ciddiyetle ele alan çalışmalar kökenlerine dair net bir şey söylenemeyeceği sonucuna ulaşmışlardır. Şimdilik tartışmasız olarak söyleyebileceğimiz; bu topluluğun Anadolulu olduğu, Türkçe konuştuğu ve Ortodoks Kilisesi‘ne bağlı olduklarıdır. Topluluk, Yunanistan ile Türkiye arasında yapılan mübadele antlaşması gereğince Yunanistan’a gitmek zorunda kalmıştır.

Not: Bahsedilen Karamanlı Türkleri, Karamanoğulları Beyliği ile karıştırılmamalıdır.

Karamanlı Türkçesi’ne ait basılı eserler ise özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren artış göstermiştir. Kitaplar, gazeteler, dergiler ve haritalar yapılan yayımların geniş bir yelpazede gerçekleştiğini göstermektedir. Aşağıda verdiğimiz şiir, kendisine Rumi(Anadolulu) sıfatını yakıştıran, Demetrios P. Kelementides‘in kaleminden 1913 tarihli Nevşehir Salnamesi‘ nde yer almaktadır. Yazımızda şiirin günümüz Türkçesi’ne çevirisi ile beraber orijinal metninin de veriyoruz. Şiir günümüz Türkçesi’ne aktarılırken yazım hataları ve noktalama işaretleri giderilmiştir.

Çeviri: Yasin Çetin*
Düzenleme: A. Onur Çalışır
Günümüz Türkçesi
SITA 

Koca kızdır şu gelen;
       insafsız, zalim, yaman,
Fukara(nın) hal(in)den bilen,
       eylesin imdat, eman.

Zenginler konaklarda,
       yan gelir yataklarda,
Ateşler uzaklarda,
       can besler sıcaklarda.

Fukara çardaklarda,
       köşede, bucaklarda,
Aç, açık sokaklarda
       yavrular(ı) kucaklar(ın)da.

Ah! Reva mı bu tefrik;
       zengini ve fakiri.
Müsavi, refik, sarih,
       hâlk etmişse bir Tanrı;

Ne hikmet var şu halde,
       bak, idrak et ey insan!
Rab aciz mi? Bir anda
       fakire etsin ihsan;

Dünyada olan servet
       zenginin midir malı?
Acep yok mu ahiret,
       orada ne olur hali?

Zenginin safasında,
       hakkın nedir maksadı?
Züğürdün cefasında,
       keza, nedir muradı?

Evet, evet, bu alem
       bir mahali tecrübe.
Amâli hep bir kalem,
       kaydediyor kitaba.

Açları doyurmayan,
       çıplağı giydirmeyen,
Susuzu kandırmayan,
       mahzunu güldürmeyen,

Var olup da vermeyen;
       mahşerde halin yaman.
Gökleri görmeyen,
       gök sana rahmet, aman!

Orijinal Metin
ΣΙΤΑ
Κοδζα χησδηρ σου χελεν,
            ινσαφαηζ, ζαλημ, γςαμαν,
Φαχηρα χαλδεν πιλεν,
            ειλεσιν ιμδαδ, εμαν.
Ζενχινλερ χοναχλαρδα,
            γιαν χελιρ γιαταχλαρδα.
Άτεσλερ οδζαχλαρδα,
            δζαν πεσλερ σηδζαχλαρδα.
Φονχαρα τζαρδαχλαρδα,
            Κιοσεδε, πονδζαχλαρδα,
αδζ, ατζηχ ζοχαχλαρδα,
            γιαβρηλαρ χονδζαχλαρδα.
Άχ! Ρεβαμη πον τεφρηχ;
            ζενχινι βε φαχηρη
μουσαβι, ρεφιχ, σεριχ,
            Χαλχ ετμισσε πιρ Ταγγρη;
Νε χιχμετ βαρ σου χαλδε,
            παχ, ιδραχ ετ, ει ινσαν’
Ραππ αδζιζμι, πιρ ανδε
            φαχηρα ετσιν ιχσαν;
Δουνγιαδε ολαν σερβετ
            ζενχινινμιδιρ μαλι;
Άδζεπ γιοχμη αχηρετ;
            Όρδα νε ολουρ χαλι;
Ζενχινιν σαφασηνδα
            Χαχχην νεδιρ μαχσαδη;
Ζουγουοδιν δζεφασηνδα
            Κεζα νεδιρ μουραδη;
Έββετ, εββετ, που αλεμ
            Πιρ μαχαλι τεδζρουτε.
Άμαλι χεπ πιρ χαλεμ
            Χαιδ εδιγιορ χιουτουπε.
Άδζλαρη τογιουρμαγιαν,
            σζηπλαγη χειδιρμεγεν,
Σουσηζη χανδηρπαγιαν,
            Μαχζουνη χιουλδιρμεγεν.
Βαρ ολουπδα βερμεγεν.
            μαχσερδε χαλιν γιαμαν.
Γιοχλαρη χιτζ χιορμεγεν,
            Γιαχ σανα ραχμετ, εμαν!

Δημητριοζ Π. Κλημεντιιηζ, Ρουμι.

Leave a reply:

Your email address will not be published.