Çağcıl Türk Dilleri – Dünya Türklerinin Dilleri

1-Türkiye Türkçesi: Türkiye’de kullanılan Türkçe

2-Gagavuzca: Çoğunluğu Moldovya Cumhuriyeti’nin güney kesiminde oturan Gagavuz Türkleri’nin dili. Güneybatı Türkçesi denilen Oğuz dillerinin farklılaşmış bir biçimidir.

3-Balkan Türkçesi: Hun-Avar-Kuman kalıntıları ile Anadolu’dan bu bölgeye göç eden Oğuz boylarının konuştuğu Türkçe…

Kuzeydoğu Bulgaristan’daki Gacallar ve Edirne dolaylarındaki Surguçlar da farklı dil özelliği göstermektedirler.

4-Azerice: Bugün Azerbaycan’da ve Kuzey İran’da bulunan Azerilerin dili. Azeri yazarlar; Anadolu Türkçesine yakın özellikler taşıyan Azerice ile Türk dilinine seçkin eserler kazandırmışlardır.

5- Horasanca: İran ve Türkmenistan hattında en az 1 milyon dolayındaki Türk’ün kullandığı dildir.

6-Türkmence: Bugünkü Türkmenistan merkezli Türklerin dilidir. Doğu-Batı türkçesi arasında orta yerde bulunur.

7-Salarca: Kukunor (Köknar) Gölü’nün güneydoğusunda, Sinhay ilinin dağlık bölgelerinde oturan Salur Türklerinin dili.

8-Özbekçe: Özbek Türklerinin konuştuğu iyi işlenmiş ve gelişmiş bir Türk dilidir.Karluk, Oğuz, Kıpçak Türklerinden oluşan Özbekler dili de bu çevrelerin etkisini taşır.

9-Yeni Uygurca: Çin’in Sin-Kiang eyaletinde yaşayan Uygurların dili.

10-Sarı Uygurların dili: Bunlar, Doğu Türkistan’ın doğusunda Kansu’nun güneye doğru uzanan bozkırlarında ve dağlarında yaşarlar.

11-Kazakça: Kazak Türklerinin dili, Türkçenin Kıpçakça ailesine girmektedir.

12-Karakalpakça: Özerk Karakalpak Cumhuriyeti’nde Karakalpak Türklerinin dilidir.

13-Kırgızca: Kırgızistan’da ve Rusya sınırlarında yaşayan Kırgız Türklerinin dilidir.

14- Tatarca: Tataristan’da, Kırım’da, Batı Sibirya’da ve Çin Seddi yakınlarında yaşayan Tatarlar’ın dilidir.

15-Başkurtça: İdil (İtil/Volga) boylarında yaşayan Başkurt Türklerinin dilidir.

16-Karayca: İbrani (Musevi) dinini benimsemiş Hazar Türklerinin kalıntıları olan Karaimlerin dilidir.

17-Nogayca: Karaçay-Çerkez yönetiminin Stavropol bölgesinde ve Astrahan ile Krasnodor bölgesindeki Nogayların dilidir.

18-Karaçay-Balkarca: Özerk Karaçay-Çerkez bölgesinin kuzeyindeki Karaçay ve Balkarların dilidir. Kıpçak dil ailesine giren bu dilin eskiden Bolgarcaya bağlandığını veriler ortaya koymaktadır.

19-Kumrukça: Özerk Dağıstan Cumhuriyeti’nde yaşayan Kumruklar’ın dilidir,

20-Tuvinca: Moğol Cumhuriyeti’nin kuzeybatısındaki Tuvin Cumhuriyeti’nde yaşayan Tuvin Türklerinin dilidir.

21-Hakasça: Yenisey Irmağı’nın orta kesiminde ve bu irmağın kollarından Abakan ve Çulum’un yukarı akımlarında oturan Hakas Türkleri’nin dilidir. Bunların yüzde 90’ı Özerk Hakas Cumhuriyeti’nde bulunurlar. Bu bölgelerde Kaçlar, Koyballar, Kızıllar, Beltirler, Sagaylar, Çulumlar da bulunurlar ve lehçe oluştururlar.

22-Altayca: Rusya’daki özerk Gorno Altay bölgesindeki dağlı Altay Türklerinin dili. Bu Türkler, dışa kapalı bir yaşam sürdürmekte olup şaman inancındadırlar. Buradaki Türk boyları olarak Altay Kijiler, Televütler, Telengitler, Tubalar, Kumandılar, Lebetler sayılabilir.

23-Karagasca: Güney Sibirya halkları içinde en doğuda oturan Karagasların dilidir. Burası, Oka, Uda, Biryusa ve Kan irmakları arasına düşer. Ren geyiği kültürünün başladığı yerdir.

24-Şorca: Doğu Sibirya’daki Kuzey Altay ile Kuznetskiy Altay toprakları ve Hakas yörelerinde yaşayan Şorlar’ın dilidir.

25-Barabaca: Novosibirik ilinde, İrtiş ve Orri irmakları arasındaki Baraba düzlüklerinde oturan Barabalar’ın dilidir.

26-Halaçça: Tahran’ın 100 kilometre kadar güneyine düşen Kum ve Arak kentlerinde yaşayan Halaç Türkleri’nin dilidir.

27-Yakutça: Rusya’nin kuzeydoğusunda yer alan özerk Yakut Cumhuriyeti’nde yaşayan Yakut Türklerinin dilidir. Eski Türkçenin etki alanını saptamada Yakutça bilim dünyasına önemli veriler sunmuştur.

28-Çuvaşça: Rusya’daki özerk Çuvaşeli Cumhuriyeti’nde ve Tataristan, Başkurdistan gibi diğer cumhuriyetlerde yaşayan Çuvaş Türklerinin dilidir. Bunların köken olarak Bulgar Türkleri’nin üçüncü kolu olduğunu ve İslam’a girmemek için yer değiştirdiklerini bilmekteyiz.

çağımızın Türk Dilleri

Leave a reply:

Your email address will not be published.